- အျဖစ္မ်ားေသာ က်န္းမာေရးျပႆနာမ်ားႏွင့္ ေျဖရွင္းနည္းမ်ား

သမ္းျခင္း
သင့္ခႏၶာကိုယ္ဟာ ေအာက္ဆီဂ်င္ နည္းလာတဲ့အခါ သင့္ပါးစပ္ကို က်ယ္က်ယ္ဖြင့္ေစၿပီး ေလေတြကို ပိုမ်ားမ်ားစုပ္ယူဖို႔ ႀကိဳးစားပါတယ္။
ဒါကိုသမ္းတယ္လို႔ သိထားၾကပါတယ္။ သမ္းတာဟာ သင့္ရဲ႕ ေသြးထဲမွာရိွတဲ့
ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္နဲ႔ ေအာက္ဆီဂ်င္ေတြရဲ႕ ပမာဏကို ထိန္းညိႇေပးတဲ့
နည္းလမ္းတစ္ခုပါ။ ကံမေကာင္းစြာပဲ လူၾကားထဲမွာ သမ္းခ်င္တဲ့အခါ
ထိန္းခ်ဳပ္ေအာင့္အည္းလို႔ မရပါဘူး။



ယားယံျခင္း
အေရျပားဟာ ပတ္ဝန္းက်င္နဲ႔ ဆက္စပ္ၿပီးျဖစ္တဲ့ ေျခာက္ေသြ႕မႈေၾကာင့္ မၾကာခဏယားယံႏုိင္ပါတယ္။ ဆပ္ျပာနဲ႔ ေရသံုးၿပီး အလြန္အကၽြံ
ေဆးေၾကာျခင္းကလည္း အေရျပားက သဘာဝအဆီေတြကို ဖယ္ရွားပစ္တဲ့အတြက္
အစိုဓာတ္ခန္းေျခာက္လာကာ ယားယံေစပါတယ္။ အေရျပားေျခာက္ေသြ႕မႈေၾကာင့္
ယားယံျခင္းကို ထိန္းခ်ဳပ္ဖို႔အတြက္ မ်က္ႏွာနဲ႔ ခႏၶာကိုယ္မွာ
လုိးရွင္းလိမ္းေပးႏိုင္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ဆပ္ျပာေတြနဲ႔ ကိုယ္တုိက္
ဆပ္ျပာရည္ဝယ္တဲ့အခါ အစိုဓာတ္ ထိန္းေပးတယ္ (Moisturizing) စာတန္းပါတာကို
ေရြးဝယ္ပါ။ ဒါေပမယ့္ သင့္မွာ ယားယံေနတဲ့အကြက္ေတြ ရိွေနေသးရင္ေတာ့
ဓာတုပစၥည္း၊ အပင္၊ အစားအစာ၊ တိရစာၦန္ ဒါမွမဟုတ္ ေဆးဝါးေတြကို
ဓာတ္မတည့္တံု႔ျပန္မႈေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ယားယံတာက မေပ်ာက္ႏုိင္ရင္ေတာ့
ဆရာဝန္နဲ႔ ျပပါ။
မ်က္စိဆန္႔ငင္ဆန္႔ငင္လႈပ္ျခင္း
မ်က္စိကုိ ထိန္းခ်ဳပ္လို႔မရဘဲ ဆန္႔ငင္ဆန္႔ငင္ လႈပ္ေနတာ အာ႐ံုေၾကာဆိုင္ရာ ျပႆနာတစ္ခုခုရဲ႕ လကၡဏျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ တစ္ခါတရံ မထူးဆန္းတဲ့
အေၾကာင္းေတြေၾကာင့္လည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ မ်က္စိဆန္႔ငင္ဆန္႔ငင္
လႈပ္ျခင္းရဲ႕ အျဖစ္မ်ားတဲ့ အေၾကာင္းေတြထဲမွာ စိတ္ဖိစီးမႈ၊
အိပ္ေရးပ်က္ျခင္း၊ အၾကာႀကီး ေငးစိုက္ၾကည့္ျခင္း ဒါမွမဟုတ္
မ်က္စိေညာင္းညာျခင္းေတြ ပါဝင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အရင္ဆံုး
စိတ္ဖိစီးမႈေလွ်ာ့တာ၊ ကဖင္းေလွ်ာ့ေသာက္တာနဲ႔ အိပ္ေရးဝေအာင္ အိပ္တာေတြ
အရင္လုပ္ၾကည့္ပါ။ မေပ်ာက္ရင္ေတာ့ ဆရာဝန္နဲ႔ ျပပါ။
ႀကိဳ႕ထိုးျခင္း
သင္ဟာ မၾကာခဏႀကိဳ႕ထိုးတတ္ရင္ အစာစားတဲ့အခါနဲ႔ အရည္ေသာက္တဲ့အခါ ျဖည္းျဖည္းခ်င္းသာ စားေသာက္ပါ။ အလြန္ျမန္ျမန္စားေသာက္ျခင္းဟာ အစာအိမ္ကို ေဖာင္းကားေစၿပီး
ရင္ဝမ္းျခားႂကြက္သားကို လံႈ႕ေဆာ္တဲ့အတြက္ အဲဒီႂကြက္သားက်ံဳၿပီး
ႀကိဳ႕ထိုးတတ္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ႀကိဳ႕ထုိးတာဟာ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာအေျခအေန၊
ဒါမွမဟုတ္ အပူခ်ိန္ ႐ုတ္တရက္ ေျပာင္းလဲမႈေၾကာင့္လည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
ဒီလိုအခါေတြမွာ သင္ရဲ႕ အာ႐ံုေၾကာေတြမွာ ႐ႈပ္ေထြးမွားယြင္းမႈ ျဖစ္တဲ့အတြက္
ႀကိဳ႕ထုိးလာတာျဖစ္ၿပီး ႐ုတ္တရက္လန္႔သြားတဲ့အခါ အာ႐ံုေၾကာေတြကို
နာနာလႈပ္ၿပီး ျပန္ခ်ိန္ေပးသလိုျဖစ္တဲ့အတြက္ ႀကိဳ႕ထုိး ေပ်ာက္သြားတတ္ပါတယ္။
ၾကက္သီးေမြးညင္းထျခင္း
သင္ဟာ ေအးတဲ့အခါ ဒါမွမဟုတ္ ေၾကာက္လန္႔တဲ့အခါ ၾကက္သီးေမြးညင္း ထတာဟာ ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ ခုခံကာကြယ္တဲ့ စနစ္တစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ အေရျပားနဲ႔
ေမြးညင္းအိတ္ကို ဆက္ထားတဲ့ ႂကြက္သားေသးေလးေတြ က်ဳံၿပီး အေရျပားေပၚက
အေမြးအဆံုးကို ေထာင္ေစတဲ့အခါ ၾကက္သီးေမြးညင္း ထလာတာပါ။
ကမာၻဦးလူသားေတြကေတာ့ အခုေခတ္လူေတြထက္ အေမြးေတြ ေထာင္သြားတဲ့အခါ
ေလကိုဖမ္းယူၿပီး ခႏၶာကိုယ္ကို ေႏြးေထြးေစပါတယ္။ ဒါမွမဟုတ္ရင္လည္း
သားရဲတိရစာၦန္ေတြ ရန္မူတဲ့အခါ အေမြးေတြေထာင္သြားျခင္းေၾကာင့္
တိရစာၦန္ေတြကို ေၾကာက္လန္႔ေအာင္ၿခိမ္းေျခာက္ႏုိင္ပါတယ္။

ႏွာေခ်ျခင္း
သင့္ခႏၶာကိုယ္ဟာ အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ေစတဲ့အရာေတြကို ႏွာေခါင္းတြင္းမွ ဖယ္ရွားဖို႔ႀကိဳးစားတဲ့အခါ ႏွာေခါင္းတြင္းမွ ဖယ္ရွားဖို႔ႀကိဳးစားတဲ့အခါ ႏွာေခ်တာျဖစ္ပါတယ္။ သင့္မွာ ဓာတ္မတည့္မႈ ျပႆနာရိွရင္ ပန္းဝတ္မႈန္ေတြနဲ႔
တိရစာၦန္ အညစ္အေၾကးေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။ သင္ဟာ
အေအးမိေရာဂါျဖစ္ေနရင္ေတာ့ သင့္ခႏၶာကိုယ္ဟာ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးေတြကို
ဖမ္းယူဖို႔ ခၽြဲသလိပ္ေတြကို ပိုထုတ္ေပးၿပီး ႏွာေခ်ျခင္းနည္းနဲ႔
ခႏၶာကိုယ္အျပင္ကို ထုတ္ပစ္ပါတယ္။ အေအးမိေပ်ာက္ေဆးနဲ႔
ဓာတ္မတည့္ေပ်ာက္ေဆးေတြက ႏွာေခ်တာကိုျဖစ္ေစတဲ့ ခဲၽြသလိပ္ထုတ္လုပ္မႈကို
ေလ်ာ့နည္းေစတာ ဒါမွမဟုတ္ ဓာတ္မတည့္ျဖစ္ေစတဲ့ ပစၥည္းကို သင့္ခႏၶာကိုယ္က
တံု႔ျပန္မႈကို ဖိႏွိပ္တာပါ။

ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း
ေခ်ာင္းဆိုးျခင္းဟာ ခႏၶာကိုယ္ထဲက မေကာင္းတဲ့အရာေတြကို ထုတ္ပစ္တဲ့ ေနာက္ထပ္စနစ္တစ္ခုပါ။ သင္ရဲ႕ အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္းတစ္ေလွ်ာက္မွာ အထူးဆဲလ္ေတြ ရိွပါတယ္။ ဒီဆဲလ္ေတြက အေႏွာင့္အယွက္ေပးမယ့္ အရာေတြကို သိရိွၿပီး
အားနဲ႔ဖယ္ထုတ္ပစ္တာပါ။ အေအးမိျခင္း၊ ႏွာေခါင္းတြင္း လိုဏ္ေခါင္းမွာ
ပိုးဝင္ျခင္းနဲ႔ နမိုးနီးယားေရာဂါေတြဟာ သင့္ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕
ခဲၽြသလိပ္ထုတ္လုပ္မႈကို ပိုမ်ားေစၿပီး ေခ်ာင္းဆိုးေစပါတယ္။
ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းနဲ႔ ပန္းနာရင္က်ပ္ ေရာဂါေတြကလည္း ဆဲလ္ေတြကို
အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။ နာတာရွည္ ေခ်ာင္းဆိုးေနတဲ့ ျပႆနာကို
ေလ်ာ့နည္းေစဖုိ႔အတြက္ေတာ့ ေလ့က်င့္ခန္းမွန္မွန္လုပ္ၿပီး
ေကာင္းမြန္တဲ့ကိုယ္ဟန္အေနအထားဟာ အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္းကို ပြင့္ေနေအာင္
ထိန္းသိမ္းေပးပါတယ္။

ႂကြက္တက္ျခင္း
႐ုတ္တရက္ႂကြက္သားနာက်င္ၿပီး ႂကြက္တက္တာဟာ ေရဓာတ္ခန္းေျခာက္တာ ဒါမွမဟုတ္ ျပင္းထန္တဲ့ အားကစားလုပ္ၿပီး ခႏၶာကိုယ္ထဲမွာ ဓာတ္ဆားေတြ မညီမွ်တာအပါအဝင္
အေၾကာင္းအခ်က္ မ်ားစြာေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ၾကာရွည္ေျပးၿပီး ဒါမွမဟုတ္
ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ၿပီး ေနာက္မွာ အားကစားသမားေတြ ေသာက္ရတဲ့အခ်ိဳရည္ (Sports
Drink) ေသာက္တာဟာ သင့္ခႏၶာကိုယ္ စနစ္ေတြကို ေခ်ာေမြ႕လြယ္ကူေစပါတယ္။
နာက်င္မႈ သက္သာဖို႔ အတြက္ေတာ့ လမ္းေလွ်ာက္ေပးပါ။
ခ်မ္းတုန္ျခင္း
ခ်မ္းတုန္ျခင္းဟာ ခႏၶာကိုယ္တစ္ခုလံုး တဆတ္ဆတ္တုန္ခါေနျခင္းပါ။ သင့္ခႏၶာကိုယ္အပူခ်ိန္ အလြန္အမင္း က်ဆင္းသြားတဲ့အခါ ခႏၶာကိုယ္ဟာ တုန္လာၿပီး အပူကို ျဖစ္ေစတာပါ။
ဒီလိုခ်မ္းတုန္တာကို ကုသဖုိ႔ တစ္ခုတည္းေသာ နည္းလမ္းကေတာ့
သင့္ခႏၶာကိုယ္အပူခ်ိန္ကို ၉၈ ဒႆမ ၆ ဒီဂရီဖာရင္ဟုိက္
ျပန္ေရာက္ေအာင္လုပ္ဖို႔ပါ။
နားအူျခင္း
အလယ္နားမွာ အရည္ရိွေနျခင္း ဒါမွမဟုတ္ ပိုးဝင္ျခင္းေၾကာင့္ နားအူႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ပိုၿပီးအျဖစ္မ်ားတဲ့ အေၾကာင္းကေတာ့ သင္ရဲ႕ အၾကားအာ႐ံုေၾကာ အဆံုးကုိ
ထိခုိက္မႈေၾကာင့္ျဖစ္ၿပီး အမ်ားအားျဖင့္ အလြန္က်ယ္ေလာင္တဲ့ ဆူညံသံေၾကာင့္
ျဖစ္ပါတယ္။ အၿမဲတမ္း နားေလး သြားတာမ်ိဳးမျဖစ္ေအာင္ စင္ျမင့္ဂီတ
ေဖ်ာ္ေျဖပဲြေတြနဲ႔ ေဘာလံုးပဲြေတြကို သြားတဲ့အခါ နားဆို႔တပ္ထားပါ။
အစာအိမ္ထဲမွာ အသံျမည္ျခင္း
အစာ၊ ေရနဲ႔ ဓာတ္ေငြ႕ေတြဟာ သင္ရဲ႕ အစာေျခလမ္းေၾကာင္းတစ္ေလွ်ာက္ ျဖတ္သြားတဲ့အခါ အစာအိမ္ႂကြက္သားေတြနဲ႔ အူႂကြက္သားေတြက က်ံဳ႕ၿပီး အသံထြက္ ေစႏိုင္ပါတယ္။
လူတိုင္းရဲ႕ အစာအိမ္က အစာေျခေနစဥ္မွာ အသံထြက္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့
အလြန္က်ယ္ေလာင္တဲ့ အသံထြက္ေနရင္ေတာ့ သံလြင္ဆီလက္ဖက္စားဇြန္းတစ္ဇြန္း
ဒါမွမဟုတ္ Herbal Tea တစ္ခြက္ကို ေသာက္ေပးရင္ သက္သာႏိုင္ပါတယ္။
ေျခ၊ လက္က်ဥ္ျခင္း
ေျခ၊ လက္အစိတ္အပိုင္းတစ္ခုခုေပၚမွာ ၾကာရွည္ဖိထားတဲ့အခါ က်ဥ္တတ္ပါတယ္။ သင္ဟာ ေျခေထာက္ကို ဖိၿပီး အၾကာႀကီးထုိင္တဲ့အခါ ဒါမွမဟုတ္ လက္ကိုဖိၿပီး
အၾကာႀကီးအိပ္မိတဲ့အခါ အဲဒီေနရာမွာက်ေရာက္တဲ့ ဖိအားက သင္ရဲ႕
အာ႐ံုေၾကာေတြကို ညႇစ္ထားၿပီး ဦးေႏွာက္ကို ေပါက္တတ္ကရ
သတင္းေတြပို႔ေပးပါတယ္။ ဦးေႏွာက္က ဘာလုပ္ရမယ္ဆိုတာ
ေျပာဖို႔ခက္ခဲသြားတဲ့အတြက္ ဒီေရာေထြးေနတဲ့အတင္းေတြက အဲဒီေနရာမွာ ခံစားမႈ
ေပ်ာက္သြားေစပါတယ္။ ေျခလက္က်ဥ္တာကို ကာကြယ္ဖုိ႔ အတြက္ေတာ့ အာ႐ံုေၾကာေတြကို
ဖိမိတဲ့အေနအထားမွာထုိင္တာ ဒါမွမဟုတ္ အိပ္တာကို ေရွာင္ၾကဥ္ဖို႔ပါ။
ၾကယ္ျမင္ျခင္း
သင္ဟာအိပ္ေနရာကေန အလြန္ျမန္ျမန္မတ္တတ္ရပ္လိုက္တဲ့အခါ သင့္ေခါင္းကို အထိုးခံလိုက္ရသလို ဒါမွမဟုတ္ ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ေရာဂါက ဒုကၡေပးသလိုမ်ိဳး ခံစားရၿပီး မ်က္စိထဲမွာ ၾကယ္ေတြျမင္သြားရႏိုင္ပါတယ္။ ဒါဟာ သင့္ခႏၶာကိုယ္ အစိတ္အပိုင္း
အသီးသီးဆီကို ေသြးေတြ အရိွန္အဟုန္နဲ႔ တုိးထြက္သြားတာေၾကာင့္ပါ။
ေယဘုယ်အားျဖင့္ ဒီလိုမ်က္စိထဲအလင္းပြင့္ေတြျမင္ရတာဟာ စကၠန္႔အနည္းငယ္သာ
ၾကာပါတယ္။ သင္ဟာ အခ်ိန္ခဏထက္ပိုၿပီး ၾကယ္ေတြျမင္ေနရရင္ေတာ့ သင္ရဲ႕
မ်က္စိအာ႐ံုခံလႊာမွာ စုတ္ၿပဲေနတာ ဒါမွမဟုတ္ ေသြးခဲေလးေသးေလး ရိွေနတာ
ျဖစ္ႏိုင္တဲ့အတြက္ ဆရာဝန္ဆီ ခ်က္ခ်င္းသြားပါ။

- စားေသာက္ဖုိ႕ လိုအပ္တဲ႔ အေရာင္ ၅ ေရာင္

ဘယ္လိုအေရာင္ရိွတဲ႔ အစားအစာေတြကို ဘယ္ေလာက္ စားေသာက္ဖို႕ လိုအပ္တယ္ဆိုတာ သင္သိပါသလား။
ခႏၶာကိုယ္မွာရိွတဲ႔ ဆဲလ္ေတြ ယိုယြင္းပ်က္စီးမႈ ကို ကာကြယ္ေပးတဲ႔ ဖီတိုႏ်ဴးထရီးရန္႕ (Phytonutrients) (သို႕) အန္တီေအာက္ဆီဒင္႔ထ္စ္ (Antioxidants) ေတြဟာ အေရာင္ အေသြးစံုလင္တဲ႔
သီးႏွံေတြနဲ႕ အစားအေသာက္ေတြမွာ ပါ၀င္ပါတယ္။ Amy Hendel ဆိုတဲ႔ က်န္းမာေရး
အၾကံေပးကေတာ႔ … “တကယ္လို႕ ခ်က္ျပဳတ္ဖို႕ ေစ်း၀ယ္ထြက္မယ္ဆိုရင္
ခ်က္ျပဳတ္မယ္႔စာရင္းထဲမွာ အေရာင္သံုးေရာင္ ၀ယ္ဖုိ႕ၾကိဳးစားပါ။” လို႕
တိုက္တြန္းပါတယ္။

ဒီေဆာင္းပါးမွာေတာ႔ သင္႔က်န္းမာေရးအတြက္ လိုအပ္တဲ႔ အေရာင္ေတြကို ခြဲျခားေဖာ္ျပမွာျဖစ္ပါတယ္။

အစိမ္းေရာင္လႊမ္းေသာ အစားအစာမ်ား (Shades of Green)

က်န္းမာေရးအတြက္ အေထာက္အကူျပဳမႈမ်ား
က်န္းမာသန္စြမ္းတဲ႔ ဆဲလ္ေတြကို ထိန္းသိမ္းေပးႏိုင္ပါတယ္။ ေသြးေၾကာေတြ၊ ႏွလံုးနဲ႕ အသည္းကို အေထာက္အကူျပဳပါတယ္။

ဘာေတြစားရမလဲ
ကိုက္လန္၊ ဟင္းႏုႏြယ္၊ ငရုတ္ေကာင္း အစိမ္း၊ ဆလတ္ရြက္၊ပန္းေဂၚဖီအစိမ္း၊ပဲစိမ္း၊ ပဲပိစပ္၊ လက္ဘက္စိမ္း။

အျပာေရာင္ႏွင္႔ မဲနယ္ေရာင္ အစားအစာမ်ား

က်န္းမာေရးအတြက္ အေထာက္အကူျပဳမႈမ်ား
ဦးေႏွာက္နဲ႕ ႏွလံုးက်န္းမာေရးကို ျမွင္႔တင္ေပးပါတယ္။ ေသြးေၾကာေတြကို ေထာက္ပံ႔ေပးပါတယ္။

ဘာေတြစားရမလဲ
စပ်စ္သီး၊ ဘလူးဘယ္ရီ၊ဘြိဳင္ဆန္ ဘယ္ရီ(boysenberries)၊ ခရမ္းေရာင္ ေဂါဖီထုပ္၊ black currants၊ ခရမ္းသီး၊ ကန္စြန္းဥနီ၊ ပဲနက္၊ ဆီးသီး၊ ဘလက္ဘယ္ရီ။

အနီေရာင္နဲ႕ပန္းေရာင္

က်န္းမာေရးအတြက္ အေထာက္အကူျပဳမႈမ်ား

အမ်ိဳးသားမ်ားအတြက္ ပေရာစတိတ္ ဂလင္းကို အေထာက္အကူျပဳသလို၊ DNA ေမာ္လီက်ဴးေတြကို ပံပိုးေပးပါတယ္။

ဘာေတြစားရမလဲ

ေဆာ႔စ္လုပ္တဲ႔ အနီေရာင္ ဘယ္ရီသီးအခ်ဥ္(Cranberries)၊ ဖရဲသီး ၊ ဂရိတ္ဖရု၊ မာလကာသီးအနီ၊ မုန္လာဥနီ၊ စေတာ္ဘယ္ရီ၊ ခ်ယ္ရီသီး၊ ခရမ္းခ်ဥ္သီး၊ ပန္းသီး အနီ။

အ၀ါေရာင္ႏွင္႔ လိေမၼာ္ေရာင္

က်န္းမာေရးအတြက္ အေထာက္အကူျပဳမႈမ်ား

မ်က္လံုးက်န္းမာေရးအတြက္ အေထာက္အကူျပဳပါတယ္။
ကိုယ္ခႏၶာရဲ႕ ခုခံအားစနစ္ကို ပံ႔ပိုးေပးပါတယ္။ အရည္ျပားေတြမွာေရဓာတ္ထိန္းသိမ္းမႈကို အားေပးပါတယ္။ ခႏၶာၾကီးထြားမႈကို ျမွင္႔တင္ေပးပါတယ္။

ဘာေတြစားရမလဲ

နာနတ္သီး၊ ေရွာက္သီး၊ လိေမၼာ္သီး၊ မုန္လာဥ၀ါ၊ ကန္စြန္းဥ၊ သေဘၤာသီး၊ ေျပာင္းဖူး၊ တရုတ္ဆီးသီး၊ ပ်ားလိေမၼာ္၊သခြားေမႊး။

အျဖဴေရာင္ႏွင္႔ ၀ါညိဳႏုေရာင္

က်န္းမာေရးအတြက္ အေထာက္အကူျပဳမႈမ်ား
အရိုးက်န္းမာေရးအတြက္ အေထာက္အကူ ျပဳပါတယ္။ ေသြးသြားေသြးလာ မွန္ကန္ေစျပီး၊ ေသြးေၾကာေတြကို ေထာက္ပံ႕ေပးပါတယ္။

ဘာေတြစားရမလဲ

ၾကက္သြန္ဥနီ၊ မႈိ၊ ပဲၾကီး၊ ၾကက္သြန္ျဖဴ၊ ပန္းေဂၚဖီ၊ သစ္ေတာ္သီး၊ သေဘၤာဒန္႕သလြန္(horseradish)။

က်န္းမာေရးကို အေထာက္အကူျပဳတဲ႔ အေရာင္(၅) ေရာင္ကို ပံုမွန္စားသံုးျပီး ကိုယ္ေရာ စိတ္ပါ က်န္းမာႏုိင္ၾကပါေစလို႕ ဆႏၵျပဳပါတယ္။


Ref: Myme News မွ ကူးယူမွ်ေ၀ပါတယ္...

- တစ္ေန႔တြင္ ၁၀ နာရီႏွင့္ အထက္ အလုပ္လုပ္သူမ်ား

တစ္ေန႔တြင္ အလုပ္ခ်ိန္ ၁၀ နာရီႏွင့္ အထက္ အလုပ္လုပ္သူမ်ားသည္ ႏွလံုးကို ထိခိုက္ေစျပီး ပံုမွန္ ၇ နာရီ အလုပ္လုပ္သူမ်ားထက္ ႐ုတ္တရက္ ႏွလံုးခုန္ရပ္ျခင္း အပါအဝင္ ျပင္းထန္ေသာ ႏွလံုးေရာဂါဆိုင္ရာ ျပႆနာမ်ား ပိုမိုခံစားရမည္ဟု သုေတသီမ်ားက ေျပာဆိုခဲ့ၾကသည္။

ျဗိတိသွ် အရပ္ဘက္ ဝန္ထမ္း ၆၀၀၀ ကို ၁၁ ႏွစ္အၾကာ သုေတသန ျပဳမႈေၾကာင့္ အခ်ိန္ၾကာျမင္စြာ အလုပ္လုပ္ျခင္းသည္ ႏွလံုးေသြးေၾကာပိတ္ ေရာဂါႏွင့္ဆိုင္ေသာ ျပႆနာမ်ားကို ျဖစ္ပြားေစသည္ ဟူေသာ အေျဖကို ခိုင္ခိုင္မာမာ ျပဆိုႏိုင္ခဲ့သည္။ အခ်ိန္ၾကာျမင္စြာ အလုပ္လုပ္ျခင္း ႏွင့္ ႏွလံုးေရာဂါျဖစ္ပြားမႈ မည္သို႔ မည္ပံု ဆက္စပ္သည္ကို ရွင္းရွင္းလင္းလင္း မသိရွိရေသးေသာ္လည္း အလုပ္အတြင္း ျဖစ္ေပၚလာေသာ စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္သည္ဟု ပါရဂူတို႔က ေကာက္ခ်က္ ခ်ခဲ့သည္။

လန္ဒန္အေျခစိုက္ သုေတသန အဖြဲ၏ အဆိုအရ ၎တို႔၏ သုေတသနျပဳမႈ အတြင္း ရုတ္တရုက္ ႏွလံုးခုန္ရပ္ျခင္းႏွင့္ ရင္ဘတ္စူးေအာင့္ျခင္းမ်ား အပါအဝင္ ႏုလံုးေရာဂါေၾကာင့္ ေသဆံုးမႈ ၃၆၉ ခုရွိရာ သတ္မွတ္အလုပ္ခ်ိန္ထက္ ၃ နာရီမွ ၄ နာရီ အခ်ိန္ပို အလုပ္လုပ္သူမ်ားအဖို႔ အဆိုပါ ႏုလံုးေရာဂါ၏ ဆိုးက်ိဳးအႏၲရယ္မ်ား သက္ေရာက္ရန္ ပံုမွန္ထက္ ၆၀ရာခိုင္ႏႈန္ ပိုမိုျမင့္မားသည္ဟု သိရသည္။ သို႔ေသာ္ ပံုမွန္ အလုပ္ခ်ိန္ ၇ နာရီထက္ တစ္ေန႔တြင္ အခ်ိန္ပို ၁နာရီမွ ၂နာရီခန္႔ ပိုမို အလုပ္လုပ္ျခင္းသည္ ထိုႏုလံုးေရာဂါ၏ ဆိုးက်ိဳးအႏၲရယ္မ်ား ပိုမိုျမင့္မားလာျခင္း မျဖစ္ပြားႏိုင္ဟု ဆိုသည္။

“ဒီ ႏွလံုးေရာဂါရဲ႕ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈက သတ္မွတ္ခ်ိန္ထက္ ၃ နာရီနဲ႔ အထက္ ပိုျပီးအလုပ္လုပ္မွ ျဖစ္ပြားမွာပါ။ ဒါေၾကာင့္ ပံုမွန္အလုပ္ခ်ိန္ထက္ တစ္နာရီေလာက္ ပိုသြားရံုနဲ႔ေတာ့ ဆိုးက်ိဳး ၾကီးၾကီးမားမား မရွိပါဘူး” ဟု University College London ႏွင့္ Finnish Institute of Occupational Health မွ ေရာဂါ ကူးဆက္ပ်ံ႕ပြားမႈ ကာကြယ္ျခင္း ဆိုင္ရာ ပါရဂူ ေဒါက္တာ Marianna Virtanen ကေျပာၾကားပါသည္။

ထိုသို႔ အခ်ိန္ပို အလုပ္ လုပ္ေသာေၾကာင့္ ႏွလံုးေရာဂါ ျပႆနာမ်ား ျဖစ္ပြားမႈပမာဏ ျမင့္တက္လာျခင္းမွာ ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္း၊ အဝလြန္ျခင္း၊ ကိုလက္စထေရာဓာတ္ ျမင့္မားျခင္း စသည့္ ႏွလံုးေရာဂါအတြက္ အႏၲရယ္ရွိႏိုင္ေသာ အျခား အေၾကာင္းအရင္းမ်ား အေပၚ ဆက္ႏြယ္မွီခိုမႈ မရွိဘဲ သီးျခား အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈကို ျဖစ္ပြားေစေၾကာင္း သိရသည္။

သို႔ေသာ္ ေဒါက္တာ Marianna Virtanen ၏ အဆိုအရ ႏွလံုးေရာဂါကို အႏၲရယ္ ေပးႏိုင္ေသာ အဝလြန္ျခင္းႏွင့္ အရက္ အလြန္အကၽြံေသာက္ျခင္းတို႔ ကဲ့သို႔ပင္ အခ်ိန္ၾကာျမင့္စြာ ပိုမိုအလုပ္လုပ္ေသာ ေနထိုင္မႈ ပံုစံသည္လည္း ေရာဂါအေပၚ တူညီေသာ ဆိုးက်ိဳး သက္ေရာက္မႈ ျဖစ္ပြားေစသည္ဟု သိရသည္။

အေျခခံက်က် သံုးသပ္ရလ်င္ အလုပ္ခ်ိန္ပိုမို ၾကာျမင့္သည္ႏွင့္အမွ် အလုပ္ႏွင့္ ဆက္စပ္ေနေသာ စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားလည္း ျမင့္တက္လာသည္ျဖစ္ရာ ၎တို႔သည္ ကိုယ္တြင္းဇီဝကမၼ ျဖစ္စဥ္မ်ားကို ဝင္ေရာက္ ေႏွာက္ယွက္သကဲ့သို႔ ျဖစ္ပြားႏိုင္သည္။ ထိုနည္းအားျဖင့္ နာမက်န္း ျဖစ္သည့္အထိ ဆက္လက္၍ အလုပ္လုပ္မိလ်က္သား အေျခအေနသို႔ ေရာက္ရွိရသည္ဟု ဆိုသည္။

ေဒါက္တာ Marianna Virtanen ႏွင့္ အေပါင္းအပါမ်ားက အဆိုပါေတြ႔ရွိခ်က္ကို European Heart Journal တြင္ေဖာ္ျပခဲ့ၾကသည္။ University of Glasgow’s Western Infirmary (ဂလက္စ္ဂိုး အေနာက္ပိုင္း တကၠသိုလ္) ၏ ေဆးဝါးေဗဒ ဌာနမွ ပါေမာကၡ Gordon McInnes က ၎ေတြ႔ရွိခ်က္သည္ ဆရာဝန္တစ္ဦးအဖို႔ လူနာ၏ ႏွလံုးေရာဂါ ျဖစ္ပြားႏိုင္မႈ အႏၲရယ္ကို ပိုမို က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ တြက္ဆႏိုင္ရန္ အေရးပါေသာ အခ်က္ျဖစ္သည္ဟု ဆိုသည္။

“အက်ိုးရလဒ္က တစ္ကယ့္ကို ရိုးရိုးေလးပါ။ အေရးပါမႈကေတာ့ ပံုမွန္ လက္ခံထားတဲ့ အခ်က္ေတြထက္ အမ်ားၾကီးပိုပါတယ္။ အခ်ိန္ပို အလုပ္လုပ္တဲ့ေနရာမွ လုပ္ငန္းခြင္ဖိအားေတြပါ အပိုတြဲပါလာတတ္ျပီး အဓိကအခ်က္ကေတာ့ ဒါေတြက ႏွလံုးေသြေၾကာဆိုင္ရာ ျပႆနာေတြ ျဖစ္လာႏိုင္ေခ် ပမာဏ ျမင့္မားလာတာပါပဲ” ဟု ပါေမာကၡ Gordon McInnes က ေျပာၾကားပါသည္။

- (Hapatitis A,B,C,D,E) အသည္းေရာင္အသား၀ါအေၾကာင္းသိေကာင္းစရာ

(Hapatitis A,B,C,D,E) :P

က်ေနာ္ အခ်ိန္ရတံုးေလးတင္ေပးလိုက္တယ္။
အားလံုးလည္း မ see တာၾကာေပါ႔...

အသည္းေရာင္ေရာဂါအေၾကာင္း အစံုးအလင္ သိရေအာင္လို႔ တစုတေ၀းတင္ေပးလိုက္တယ္။

အိုင္ႀကီးေတာ့ အားလံုးစစ္ၿပီးၿပီ ဘာမွမရိွဘူးတဲ့...မမေလးေတြ စိတ္ခ်...

ကဲ ေလ့လာလိုက္ၾကဆိုဗ်ာ...

အသဲေရာင္ေစသည့္ (ဗိုင္းရပ္စ္) ပိုး ၅ မ်ဳိးရွိတယ္။
A, B, C, D, E ...ေတာ္ေသးလို႔ Z ထိမရိွတာ...
(ဗိုင္းရပ္စ္) ပိုးမွ ကူးသည့္ အျခား ေရာဂါေတြကေတာ့ အေအးမိျခင္း၊ ေခြး႐ူးျပန္ျခင္း၊ အခ်ိဳ႕ ေသာ ကင္ဆာေရာဂါမ်ား၊ ဦးေႏွာက္ အေျမႇးပါး ေရာင္ျခင္း၊ ေရယံု၊ ဝက္သက္ေရာဂါ၊ တုပ္ေကြး၊ ေရေၾကာက္ တို႔ျဖစ္တယ္။

အသဲရဲ႕ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြကေတာ့...
1. အစာထဲက အဆီ၊ ဆီတို႔ကို အစာေျခေပးတယ္။
2. အား (အင္နာဂ်ီ) ကို သိုေလွာင္ထားတယ္။
3. အဆိပ္အေတာက္ကို ဖယ္ရွားပစ္တယ္။
4. (ဘိုင္းလ္) အစာေျခရည္ ထုတ္ေပးတယ္။
5. ကိုလက္စထေရာ၊ ေသြးခဲေစသည့္ ပစၥည္းမ်ား၊ ပ႐ိုတင္းမ်ား ထုတ္လုပ္ေပးတယ္။

စျဖစ္ေတာ့မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေအာက္က အခ်က္ေတြနဲ႔အမ်ာဆံုး ျပတယ္။
1. အသား (မ်က္လံုး၊ လက္သည္း၊ အေရျပား၊ ဆီး) ဝါျခင္း၊
2. အသဲႀကီးျခင္း၊
3. အသဲေနရာက နာျခင္း၊
4. LFT အသဲလုပ္ငန္းမ်ားအား စစ္ေသာအခါ (ဘီလီ႐ူဗင္) မ်ားေနမယ္။

A ကာကြယ္ေဆး သည္ 95% ထိေရာက္သည္။

A ကိုစေျပာၾကည့္မယ္။

Hepatitis A အသဲေရာင္ ေအ = Viral Hepatitis/Infectious Hepatitis
• ကူးစက္ေရာဂါျဖစ္တယ္။
• (ဗိုင္းရပ္စ္) ပိုးမ်ားမွ ကူးတယ္။
• အေသအေပ်ာက္ျဖစ္တယ္။
• ဇူလိုင္၊ ၾသဂုတ္၊ စက္တဘၤဘာ (၃) လ အထူး ဂ႐ုစိုက္ပါ။

ေရာဂါလကၡဏာမ်ား ကေတာ့
အားနည္းျခင္း ခံစားရသည္၊ မစားခ်င္၊ မေသာက္ခ်င္ ျဖစ္လာမယ္။
ဖ်ား၊ ခ်မ္း၊ ေခါင္းကိုက္၊ ပ်ဳိ႕၊ အန္၊ အသား (မ်က္လံုး၊ လက္သည္း၊ အေရျပား၊ ဆီး) ဝါလာမယ္။
Jaundice လို႔လည္းေခၚျပန္တယ္။
ျဖစ္တတ္ေသာ အျခားေရာဂါ အမ်ားအျပားလဲ ရွိတယ္။
အသဲေရာင္သျဖင့္ ရင္ဘတ္ညာဘက္ေအာက္ပိုင္းေနရာ သို႔မဟုတ္ ဝမ္းဗိုက္ညာဘက္ အထက္ပိုင္းေနရာ၊ သို႔မဟုတ္ ရင္ေခါင္းေနရာက နာလာမယ္။

ကာကြယ္ပံုကေတာ့
• ပါးစပ္ထဲဝင္သည့္ (ေရ၊ ႏို႕၊ ေဖ်ာ္ရည္) တို႔ကို ပြက္သြားေအာင္ ႀကိဳ၍ေသာက္ပါ။ေရသန္႔ေဆး (Chlorine tablet) ထည့္၍ သံုးပါ။ ပြက္သြားေအာင္ ႀကိဳမထားေသာေရႏွင့္ ေရသန္႔ေဆး ထည့္မထားေသာေရာ၊ ေရသန္႔ပုလင္းကေရ မဟုတ္ပါက မေသာက္ပါႏွင့္။
• (အစားအစာ) တို႔ကို ပြက္ေအာင္ျပဳတ္၊ ေက်ာ္၊ ေပါင္း၊ ခ်က္ထားသည့္အစာကို ပူေႏြးေနစဥ္ စားပါ။ ခ်က္ျပဳတ္ၿပီးပါက ယင္ေကာင္ မနားေစရန္ ဖံုးအုပ္ထားပါ။ ယင္ေကာင္၏ ေျခေထာက္၌ ပိုးကပ္ပါလာႏိုင္သည္။ အျပင္းစာ၊ အျပင္ဆိုင္က ေရာင္းသည့္ အစာမ်ားကို သန္႔-မသန္႔ စစ္ေဆးၿပီးမွ စားပါ။ ျဖစ္ႏိုင္လွ်င္ မစားပါႏွင့္။ ေရာဂါရွိသူ ခ်က္ျပဳတ္ေက်ာ္ေလွာ္ ေဆးေၾကာသည္မွ ကူးစက္ႏိုင္သည္။
• Hepatitis A အသဲေရာင္အသားဝါေရာဂါ A ကာကြယ္ေဆး သည္ 95% ထိေရာက္သည္။

အျခားနည္းမ်ားေတြကေတာ့
• ေရေလာင္း အိမ္သာကိုသာ သံုးပါ။ မရွိပါက ယင္လံုအိမ္သာ သံုးပါ။
• ဆီးဝမ္းသြားၿပီးတိုင္း ဆပ္ျပာႏွင့္ လက္ေဆးပါ။
• အသီးအႏွံမ်ားကို မစားမီ ေရသန္႔သန္႔ျဖင့္ ေဆးပါ။ ဆားေရျဖင့္ ေဆးက ပိုေကာင္းသည္။

ကုသျခင္း ထက္ ကာကြယ္ခ်င္းေပါ႔ဗ်ာ။
• အနားယူပါ၊
• ေရ၊ အရည္မ်ားမ်ားေသာက္ပါ။
• လိုအပ္ပါက ေသြးထဲ သြင္းေပးပါ၊
• အဆီ၊ ဆီ ေလွ်ာ့စားပါ၊
• အရက္၊ မူးယစ္ေဆး၊ ေဆးလိပ္၊ ျပင္းသည့္ ေဆးဝါးမ်ား ေရွာင္ပါ။ • အသဲအားေဆး ေသာက္ပါ၊ ထိုးပါ၊

Hepatitis B

Hepatitis B

Hepatitis B virus (HBV) ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္သည့္ ကူးစက္ေရာဂါအျပင္းစားျဖစ္တယ္။
အသဲကင္ဆာ၊ အသည္းေျခာက္ ေရာဂါႏွင့္၊ အသဲအလုပ္ မလုပ္ေတာ့ျခင္းတို႔ကို ဆက္ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။
HIV ကဲ့သို႔ ေသြး-ေဆးထိုးအပ္ မွတဆင့္၄င္း၊ ကိုယ္ကထြက္ေသာ အရည္မ်ားက၄င္း၊ မိခင္က ကေလးသို႔၄င္း၊ လိင္ဆက္ဆံျခင္းမွ၄င္း ကူးစက္ႏိုင္တယ္။
ဒါေပမဲ့ HIV ထက္ အဆ ၁ဝဝ ပို၍ ကူးေစတယ္...ကူးစက္ျမန္တယ္ေပါ႔ဗ်ာ...(ေၾကာ္ျငာ၀င္လိုက ္အံုးမယ္...1500ထက္ဆိုးတယ္...)
ကေလးမ်ားျဖစ္လွ်င္ ပိုဆိုးႏုိင္တယ္။
၆ လ ေအာက္ ရက္တိုႏွင့္ ၆ လအထက္ နာတာရွည္ ၂ မ်ဳိးျဖစ္ႏိုင္တယ္။
Signs and symptoms ေရာဂါလကၡဏာမ်ား လကၡဏာ မေပၚဘဲ ပိုးရွိေနတတ္တယ္။

ပိုးဝင္ၿပီး တလခြဲအၾကာ လကၡဏာမ်ား ေပၚမည္။ အစားပ်က္ျခင္း၊ ပ်ဳိ႕အန္ျခင္း၊ အားယုတ္ျခင္း၊ ဗိုက္ အသဲေနရာနာျခင္း၊ ဆီးအေရာင္ ရင့္ျခင္း၊ အသားဝါျခင္း၊ အဆစ္နာျခင္း၊ Hepatitis B surface antigen (HBsAg), Antibody to hepatitis B surface antigen (anti-HBs), Antibody to hepatitis B core antigen (anti-HBc) တို႔ကို စမ္းသပ္ျခင္းျဖင့္ ေရာဂါပိုးရွိ-မရွိ သိႏိုင္တယ္။
ပိုးႏွင့္ေတြ႕သည္ဟု သံသယရွိပါက Hepatitis B immune globulin within 24 hours ႏွင့္ Hepatitis B vaccine x 3 doses ေဆးထိုးရမည္။
Interferon, Lamivudine (Epivir-HBV), Adefovir dipivoxil (Hepsera), Entecavir (Baraclude) ေဆးမ်ားေပးႏိုင္သည္။
Liver transplantation အသဲအစားထိုးျခင္း လုပ္ႏိုင္သည္။

Hepatitis C

Hepatitis C

(စီ) ပိုးကေတာ့ လကၡဏာမေပၚဘဲ ပိုးရွိေနတတ္တယ္။
Hepatitis C virus (HCV) ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္သည့္ ကူးစက္ ေရာဂါ အျပင္းစား ျဖစ္တယ္။
ဥပမာ အသဲကင္ဆာ၊ အသည္းေျခာက္ေရာဂါႏွင့္ အသဲအလုပ္မလုပ္ေတာ့ျခင္းတို႔ကို ဆက္ျဖစ္ ေစႏိုင္တယ္။
လိင္မွတဆင့္ မကူးစက္၊ ေဆးထိုးအပ္ကတဆင့္ ကူးစက္ႏိုင္တယ္။
မိခင္မွ ကေလး ကူးတယ္... ။

အစားပ်က္ျခင္း၊ ပ်ဳိ႕-အန္ျခင္း၊ အနည္းငယ္ အားယုတ္ျခင္း၊ ဗိုက္ အသဲေနရာ နာျခင္း၊ ဆီးအေရာင္ရင့္ျခင္း၊ အသားဝါျခင္း၊ အဆစ္နာျခင္း၊ တုပ္ေကြးလိုျဖစ္ျခင္း၊ ေသြးစစ္၍ သိႏိုင္တယ္။
နာတာရွည္ေရာဂါတမ်ိဳးလည္း ျဖစ္တယ္။
Weekly injections of a drug called pegylated Interferon alfa combined with Ribavirin (Rebetol) BD ေဆးမ်ားကို ဆရာ၀န္ႀကီးမ်ားေပးၾကတယ္။
အသဲ အစားထိုးျခင္း လုပ္ႏိုင္တယ္။

Hepatitis D & E

Hepatitis D

(HDV) ဟာ လိင္-ေသြးမွတဆင့္ ကူးတတ္တယ္။
(B) ပိုးရွိေနမွ (D) ပိုးကူးတတ္တယ္။...upgrade ေပါ႔ဗ်ာ...
အစားပ်က္ျခင္း၊ ပ်ဳိ႕-အန္ျခင္း၊ အားယုတ္ျခင္း၊ ဗိုက္ အသဲေနရာ နာျခင္း၊ ဆီးအေရာင္ရင့္ျခင္း၊ အသားဝါျခင္း၊ အဆစ္နာျခင္း၊ (B) ပိုး ကာကြယ္ေဆး ထိုးထာသင့္တယ္ဗ်။
Interferon-alfa ေဆးေပးျခင္း၊ အသဲအစားထိုးျခင္း လုပ္ေပးႏိုင္တယ္။

Hepatitis E

(E) ဟာ ေၾကာက္စရာ အေကာင္းဆံုးျဖစ္တယ္။နာတာရွည္ျဖစ္ေစတယ္။ကင္ဆာ ျဖစ္သြားေစသည္။ ကူးစက္ပံုမတူ၊ HIV-AIDS ကဲ့သို႔ ေဆးထိုးအပ္မွ၄င္း၊ က်ား-မ အတူေန၍၄င္း ကူးတယ္။
မိခင္မွ ကေလးအား ကူးတယ္ (B) ပိုးရွိေနမွ (D) ပိုးကူးတယ္။အစားပ်က္ျခင္း၊ ပ်ဳိ႕-အန္ျခင္း၊ အားယုတ္ျခင္း၊ ဗုိက္ အသဲေနရာ နာျခင္း၊ ဆီးအေရာင္ ရင့္ျခင္း၊ အသားဝါျခင္း၊ အဆစ္နာျခင္း တို႔ျဖစ္တတ္တယ္။
ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မ်ား၌ အျဖစ္မ်ားတယ္။
နာတာရွည္မျဖစ္၊ (A) ကဲ့သို႔ အစား-ေရကတဆင့္ ကူးစက္တတ္တယ္။

Shortcut ...

Shortcut ...

အသဲေရာင္ေရာဂါမ်ားရဲ႕ ကူးစက္ပံုမ်ား၊
• (A) ႏွင့္ (E) တို႔သည္ (စအို) မွ ထြက္၍ (ပါးစပ္) သို႔ ဝင္သည့္ လမ္းေၾကာင္းက ကူးစက္တယ္။
• (B) သည္ အတူေနျခင္း၊ လိင္လမ္းေၾကာင္း၊ ေသြး၊ ေဆးထိုးအပ္၊ ကေလးအား မိခင္တို႔မွတဆင့္ ကူးတယ္။
• (C) သည္ ေဆးထိုးအပ္မွ ကူးသည္ကမ်ားတယ္။
• (D) သည္ ထိေတြ႕ျခင္းႏွင့္ ေဆးထိုးအပ္တို႔မွ ကူးတယ္။ (B) ရွိေနလွ်င္ ျဖစ္တတ္တယ္။
• (စအို) မွထြက္၍ (ပါးစပ္) သို႔ဝင္သည့္ လမ္းေၾကာင္းက ကူးစက္သည့္ အျခားေရာဂါမ်ားမွာ ဝမ္းပ်က္ျခင္း၊
ဝမ္းကိုက္ျခင္း၊ ကာလဝမ္းေရာဂါ၊ အူေရာင္ငန္းဖ်ားေခၚ တိုက္ဖြိဳက္ (Typhoid) ေရာဂါ တို႔ျဖစ္တတ္တယ္။

ကုသျခင္း။
• အရက္၊ မူးယစ္ေဆး၊ ေဆးလိပ္၊ ျပင္းသည့္ ေဆးဝါးမ်ား ေရွာင္ပါ။
• အသဲအားေဆး ေသာက္ပါ၊ ထိုးပါ၊
• (B) ပိုးႏွင့္ ထိေတြ႕ရပါက Hepatitis B immune globulin injection ကို ၁၄ ရက္အတြင္း ထိုးပါ။ Hepatitis B ကာကြယ္ေဆး ၃ ခါထိုးပါ။
• (C ) ျဖစ္လွ်င္ (A) ၂ ခါ၊ (B) ၃ ခါ ကာကြယ္ေဆးမ်ား ထိုးပါ။
• (C) အတြက္ Pegylated Interferon and Ribavirin ေဆးမ်ားေပးတတ္ၾကတယ္။

ပေရာ္ဖက္ဆာ istudent ရဲ ႔postကို ကူးယူေဖာ္ျပပါသည္။ မူရင္း postကို ဖတ္ခ်င္ရင္ေတာ့ ဒီမွာ ပါ။

- သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာ

(သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာ)

အာရွတြင္ သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာေၾကာင့္ (၄) မိနစ္တိုင္း အမ်ိဳးသမီးတစ္ဦး ေသဆံုးေနရၿပီး မေရမတြက္ႏိုင္ေသာ မိသားစု၀င္မ်ား ဆံုးရံႈးေၾကကြဲမႈ ကို ခံစားေနၾကရပါတယ္ ။

သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာဟာ ေသဆံုးမႈႏႈန္း ဒုတိယအမ်ားဆံုး ကင္ဆာၿဖစ္ပါတယ္ ။ ဒီအခ်က္ကို သတိၿပဳမိမႈ ေတာ္ေတာ္နည္းေနေသးတာဟာ အမွန္တကယ္ တုန္လႈပ္စရာ ေကာင္းလွပါတယ္ ။

အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ့ အသက္အႏၱရာယ္ကို ၿခိမ္းေၿခာက္ရံုသာမက မေသဘဲ ေ၀ဒနာ ခံစားေနရသူမ်ားမွာလည္း ကိုယ္ေရာ စိတ္ပါ ခံစားရပါတယ္ ။ အသက္အရြယ္မေရြး ၊ အဆင့္အတန္းမေရြး အမ်ိဳးသမီးတိုင္း ၿဖစ္ပြားႏိုင္ပါတယ္ ။

တၿခား ကင္ဆာ ေတြနဲ့ မတူတာက သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာဟာ HPV ( Human Papolloma Virus ) ( HIV မဟုတ္ပါ ) ပိုးေၾကာင့္ ၿဖစ္ၿပီး ကာကြယ္လို့ရပါတယ္ ။
HPV ပိုးအမ်ိဳးေပါင္း ၁၀၀ ေက်ာ္အနက္ က အခ်ိဳ့သာလွ်င္ ကင္ဆာ ၿဖစ္ေစပါတယ္ ။

ပံုမွန္အားၿဖင့္ လူတစ္ေယာက္ရဲ့ ခႏၶာကိုယ္ဟာ virus ပိုး၀င္လာၿပီဆိုရင္ ၿပန္လည္တိုက္ထုတ္ ဖို့ ကိုယ္ခံစြမ္းအား တည္ေဆာက္ေလ့ရိွပါတယ္ ။ ဒါေပမဲ့ HPV ကိုေတာ့ တိုက္မထုတ္ႏိုင္ပါဘူး ။ ဘာလို့လဲဆိုေတာ့ ပိုးအမ်ိဳးအစားေတြက မ်ားလြန္းေတာ့ ခႏၶာကိုယ္က မမွတ္မိေတာ့ဘဲ အခ်ိဳ့ကိုသာ ကာကြယ္ႏိုင္ၿပီး ေနာက္ထပ္ တစ္မ်ိဳးထပ္၀င္လာရင္ အခက္ေတြ့ရၿပန္ပါတယ္ ။

ဒါေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီးတိုင္းဟာ သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာ အေၾကာင္း သိထားသင့္ၿပီး ၾကိုတင္ကာကြယ္မႈမ်ား ၿပုလုပ္ထားသင့္ပါတယ္ ။

လက္ရိွအခ်ိန္ထိ အေကာင္းဆံုးကာကြယ္နည္းကေတာ့ ပံုမွန္စစ္ေဆးၿပီး ေစာစီးစြာ ကုသမႈခံယူရန္ ၿဖစ္ပါတယ္ ။ ပံုမွန္စစ္ေဆးၿခင္းၿဖင့္ ေရာဂါ ၿဖစ္ပြားမႈ ႏႈန္း သိသိသာသာ ေလ်ာ့က်သြားေၾကာင္း ေတြ့ရိွရပါတယ္ ။ ပံုမွန္အေၿခအေနမွ မည္သည့္ေၿပာင္းလဲမႈ ကို မဆို ေစာစီးစြာ သတိၿပုမိၿပီး ထိေရာက္စြာ ကုသႏိုင္ပါတယ္ ။

ကင္ဆာေရာဂါအေၾကာင္း သိလိုသည္မ်ားကို ဆရာ၀န္အား ပြင့္လင္းစြာ ေဆြးေနြး တိုင္ပင္ ေမးၿမန္းထားသင့္ပါတယ္ ။ ကာကြယ္ေဆး ထိုးပါ ။ ေစာစီးစြာ ကုသမႈ ခံယူပါ ။
(SSC ပညာေပးလက္ကမ္း စာေစာင္မွ)

- အိပ္ခ်္အုိင္ဗြီလုိပဲ ဘီပုိးကိုလည္း မ်က္ျခည္မျပတ္သင့္ပါ

 အိပ္ခ်္အုိင္ဗြီလုိပဲ ဘီပုိးကိုလည္း မ်က္ျခည္မျပတ္သင့္ပါ 

      ဘီ၊ စီ ေရာဂါေတြျဖစ္ပါတယ္။ အသည္းေရာင္အသား၀ါေရာဂါဟာ ဗုိင္းရပ္စ္ပုိးတစ္မ်ိဳးေၾကာင့္ ျဖစ္ရတာပါ။ကင္ဆာေရာဂါေတြထဲကအသည္းကင္ဆာေရာဂါနဲ႔ေသဆံုးရသူဦးေရဟာလည္းျမင့္မားေနဆဲျဖစ္ပါတယ္။

      အသည္းကင္ဆာေရာဂါဟာ အေရွ႕ေတာင္အာရွေဒသမွ အျဖစ္အမ်ားဆံုးလည္းျဖစ္တယ္လုိ႔ သိရပါ တယ္။ အသည္းကင္ဆာေရာဂါေ၀ဒနာရွင္ ၁၀၀မွာ ၈၀ဦးဟာအသည္းေရာင္အသား၀ါဘီေၾကာင့္ျဖစ္ရ တာလုိ႔လည္းသိရပါတယ္။ အသည္းေရာင္အသား၀ါ ဘီဗိုင္းရပ္စ္ပုိးဟာ ဒီအင္န္ေအ (DNA) ဗိုင္းရပ္စ္ပုိးျဖစ္ ပါတယ္။ အုပ္စုအမည္ကေတာ့ Hepandna လုိ႔ေခၚတယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။ေရာဂါပုိးရဲ႕ေရာဂါပ်ိဳးခိ်န္ဟာ ေလးပတ္ကေန၂၀ပတ္ခန္႔ ဖစ္ပါတယ္။ ဘီပုိးကူးစက္ေစႏုိင္တဲ့ အေနအထားကလိင္ဆက္ဆံမႈမွကူးစက္ႏုိင္ တယ္၊ တံေတြးကေနကူးစက္ႏုိင္တယ္။ မိခင္မွ ကေလးသုိ႔ ကူးစက္နုိင္ပါတယ္။ နာတာရွည္လူနာအျဖစ္ ေရာက္သြားႏိုင္တာက၅ရာခိိုင္ႏႈန္းမွ ၁၀ရာခုိင္ႏႈန္းရွိပါတယ္။တူမတစ္ေယာက္သဖြယ္ရင္းႏီွးတဲ့ သူေလးက ေမးလာပါတယ္။

      အသည္းေရာင္အသား၀ါဘီပုိးရွိတဲ့ လူတစ္ေယာက္ဟာ ေသြးမလွဴရဘူး၊ ေသြးအလွဴမခံဘူးလို႔ သူၾကား ဖူးတယ္တဲ့။ အသည္းေရာင္အသား၀ါဘီဟာ လူတုိင္းမွာျဖစ္နုိင္တယ္၊အဲဒီပုိးက အိပ္ခ်္အုိင္ဗြီပိုိးလုိပဲ ကူးစက္ပံု သဘာ၀ခ်င္းတူတယ္ဆုိတာ ဟုတ္ပါသလားလုိ႔ ဆုိပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အထက္ကေဖာ္ျပသလုိ အသည္း ေရာင္အသား၀ါဘီေရာဂါအေၾကာင္း အၾကမ္းဖ်င္းေလးကုိ ပဏာမတင္ျပလုိက္တာပါ။ အသည္းေရာင္ အသား၀ါ ဘီပိုးရွိသူဟာ ေသြးမလွဴရဘူးဆုိတာထက္ အသည္းေရာင္အသား၀ါေရာဂါ၊ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ျဖစ္ဖူး သူဟာ တစ္ႏွစ္အတြင္းေသြးမလွဴရပါဘူး၊ ေသြးမလွဳသင့္ပါဘူးလုိ႔ က်န္းမာေရးဌာနက ညႊန္ၾကားထားပါ တယ္။

        ၿပီးေတာ့အသည္းေရာင္အသား၀ါဘီကို မကူးစက္ေအာင္ ကာကြယ္ဖို႔ေဆးရွိပါတယ္။ အသည္းေရာင္ အသား၀ါဘီပိုးေရာဂါဟာအဓိကေရာဂါ၏ ပုိးရွိသူနဲ႔ လိင္ဆက္ဆံရာကေန ကူးစက္နုိင္ပါတယ္။ အတိအက် ေျပာရရင္ေရာဂါပိုးရွိသူရဲ႕ေသြး၊တံေတြးမ်က္ရည္နဲ႔ ခႏၶာကုိယ္ကထြက္တဲ့အရည္ေတြကေန တဆင့္ကူးစက္ ႏုိင္ပါတယ္။ ဘီပိုး၀င္ၿပီးဆိုတာနဲ႔အသား၀ါျခင္း၊ မ်က္စိ၀ါျခင္း၊ အသည္းကေကာင္းေကာင္း အလုပ္ မလုပ္နုိင္ ေတာ့ျခင္း စတဲ့ လကၡဏာေတြျပလာပါတယ္။ ေရာဂါပုိးရိွသူတုိင္းကေနတဆင့္ အျခားသူေတြကို ကူးစက္ နုိင္ပါတယ္။ တခိ်ဳ႕ေ၀ဒနာသည္ေတြဟာေဖာ္ျပပါေရာဂါ လကၡဏာေတြမျပေပမယ့္လည္း ေရာဂါပုိးသယ္ ေဆာင္ျဖန္႔ျဖဴးေနသူျဖစ္ေနနုိင္ပါတယ္။ တခါတရံမိမိကုိယ္တုိင္ ဘီပုိးရွိလုိ႔ရွိမွန္းေတာင္ မသိၾကပါဘူး။ ဘီပိုး ဟာ ခႏၶာကုိယ္ထဲမွာ အခ်ိန္ၾကာၾကာႀကီးကို ေအာင္းေနတတ္ပါတယ္။ အဲဒီလုိေအာင္းေနသမွ်ကာလပတ္လံုး တစ္ဦးမွ တစ္ဦးကုိ ေစာေစာကေျပာတဲ့ နည္းေတြကေနတဆင့္ ကူးစက္နုိင္ပါတယ္။ ကူးစက္ဖုိ႔လည္း လြယ္ ကူပါတယ္။ ဒီေတာ့ဘီပိုးကူးစက္ပံုကအိပ္ခ်္အုိင္ဗြီပုိးကူးစက္ပံု ကူးစက္နည္းနဲ႔ တူေနတယ္ဆုိတာ အဲဒီနည္း ေတြေၾကာင့္လုိ႔ ယူဆရပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ေရာဂါပိုးရွိသူ အသံုးျပဳေနတဲ့ သြားတုိက္တံ၊ မုတ္ဆိတ္ရိပ္ဓား အျခားထိရွစရာ ကိရိယာ ေတြကေနလဲ ကူးစက္နုိင္ပါေသးတယ္။ ဒီေတာ့ ေရာဂါပုိးရွိေနတယ္လုိ႔ သိရတာနဲ႔ အဲဒီလူရဲ႕ အသံုးအေဆာင္ေတြကုိ ယူမသံုးမိဖို႔အေရးႀကီးပါတယ္။

         ဘီပုိးကူးစက္ပံုဟာ အိပ္ခ်္အုိင္ဗြီပုိးကူးစက္သကဲ့သုိ႔ပဲ စနစ္တက်ပုိးသတ္မထားတဲ့ေရပြက္ပြက္ ဆူေအာင္ ျပဳတ္မထားတဲ့ ေဆးထုိးအပ္၊ ေဆးထုိးျပြန္ေတြနဲ႕ ေဆးထုိးကုသခံရရင္လဲ ကူးဆက္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလိုပဲ မသန္႔ရွင္းတဲ့သြားႏုတ္သြားစိုက္ကရိယာေတြကလည္း ကူးစက္ႏိုင္ပါတယ္။ မူးယစ္ေဆး၀ါး အေၾကာ ထဲထိုးသြင္းသံုးဆြဲသူမ်ားဟာလည္းေရာဂါကူးစက္ခံရႏိုင္ပါတယ္။ၿပီးေတာ့အလွအပအတြက္အႏၲရာယ္ႀကီးတဲ့ နားေဖာက္ျခင္း၊ ေဆးမင္ေၾကာင္းထုိးျခင္း၊ အပ္ဆိုင္ကုသျခင္းတို႔မွာသံုးတဲ့ကရိယာေတြမသန္႔လို႔ (စနစ္ တက်ပိုးသတ္မထားလို႔) လည္းကူးစက္ႏိုင္ပါေသးတယ္။ဒါေၾကာင့္မို႔ေဆးကုသခံယူတဲ့အခါတစ္ခါသံုးေဆး ထိိုးျပြန္၊ ေဆးထုိးအပ္ကိုအသံုးျပဳဖို႔ အထူးသတိရဖို႔လိုပါတယ္။ ျဖစ္ႏိုင္ရင္ေတာ့ ခဏခဏေဆးထိုးကုသမႈမ ခံယူပဲ ေသာက္ေဆးမ်ားနဲ႔သာေပ်ာက္ကင္းေအာင္ေဆာင္ရြက္ရင္ပိုေကာင္းပါတယ္။မတက္သာလို႔ေဆးထိုး ကုသမႈခံယူရမယ္ဆိုရင္လည္း (အေျခအေနအရ တစ္ခါသံုးအပ္မရွိ၊ မရႏုိင္တဲ့အခါ )ေဆးထု္ိးအပ္၊ေဆးထိုး ျပြန္ကိုစနစ္တက်ပိုးသတ္ၿပီး နားလည္တက္ကၽြမ္းသူ က်မ္းမာေရး၀န္ထမ္းမ်ားနဲ႔သာ ကုသမႈခံ ယူရပါမယ္။ ေရာဂါပိုးရွိေနသူဟာ တစ္ခိ်န္ မဟုတ္တစ္ခ်ိန္ အျခားသူ ေတြကို ေရာဂါကူး စက္ေစမွာျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီလို ေရာဂါကူးစက္တဲ့အခါ အသည္းကင္ဆာျဖစ္ဖို႔ အခြင့္အလမ္းဟာလည္းပိုမ်ားလာပါတယ္။ ဒီေတာ့ဘီပိုးရွိသူ အသည္းေရာင္ဖူးသူမ်ားဟာ ေနထိုင္မေကာင္းလို႔ ေဆးကုသခံယူရင္ေဆးပညာရွင္၊ဆရာ၀န္တို႔ကိုႀကိဳတင္ အသိေပးထားရပါမယ္။အခုအခ်ိန္မွာအသည္းေရာင္အသား၀ါဘီေရာဂါကာကြယ္ေဆးရွိေနၿပီျဖစ္တဲ့အတြက္ ႀကိဳတင္ထိုးႏွံထားရင္ပိုၿပီးစိတ္ခ်ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဘီပိုးကူးစက္မခံရေအာင္အထူးသတိထားရမည့္အခ်က္က ေသြးသြင္းကုသခံယူတဲ့အခါ ေသေသခ်ာခ်ာ စမ္းသပ္စစ္ေဆးထားျခင္းမရွိတဲ့ေသြးကိုသြင္းမိျခင္းပါ။ဘီပ္ိုးဟာႏၶာကိုယ္ထဲမွာအခ်ိန္ေတာ္ေတာ္ၾကာၾကာႀကီးေအာင္းေနႏိုင္တဲ့အတြက္ပိုးရွိ္ၿပီးက်န္းမာေနေပမယ့္လည္း အဲဒီလူရဲ႕ေသြးကိုမသြင္းသင့္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ဘီပိုးရွိသူ ေရာဂါျဖစ္ဖူးသူတို႔ေသြးမလွဴသင့္ပါဘူး။ ဘီေရာဂါ ျဖစ္ဖူးသူအေနနဲ႔ တစ္ႏွစ္အတြင္း ေသြးလွဴျခင္းမျပဳလုပ္ဖို႔ကုိလည္း တားျမစ္ထားပါသည္။ ဒီေတာ့ကူး စက္လြယ္တဲ့ အသဲေရာင္အသား၀ါဘီေရာဂါဟာအိပ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုးကဲ့သို႔ပဲသေဘာထားၿပီးအၿမဲသတိရွိရွိနဲ႔သြား လာေနထိုင္သင့္ေၾကာင္း အသိေပးလိုက္ပါတယ္ဟု Family Health ဂ်ာနယ္္တြင္ေဖၚျပထားပါသည္။

အဆိပ္အေတာက္ ဖယ္ရွားေရး

     ၂၀၀၀-ျပည့္ႏွစ္ တရုတ္ျပည္ ေပက်င္းျမိဳ႔ေန လူထု၏ ေသဆံုးရျခင္းအေေၾကာင္းကို သုေတသန ျပဳရာတြင္ ဦးေႏွာက္ေသြးေၾကာေရာဂါ၊ ႏွလံုးေရာဂါႏွင့္ အမ်ားဆံုးေသၾကရေၾကာင္း ေတြ႔ရွိရသည္။
       ယေန႔ တရုတ္ျပည္ ေန႔စဥ္ လူ ၂၀၀၀-ခန္႔သည္ ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းေၾကာင့္ ေသဆံုးၾကရသည္။ လူအမ်ားတြင္ ၆၅-ရာခိုင္ႏႈန္းခန္႔ေသာလူမ်ားသည္ ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္း၏ အႏၲရာယ္မွာ မေျပာ ပေလာက္ဟု ယူဆၾကသည္။ ၆၀-ရာခိုင္ႏႈန္းေသာ လူမ်ားသည္ ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းေၾကာင့္ အဆုတ္ ကင္ဆာေရာဂါ ျဖစ္ေစႏိုင္သည္ကို မသိၾက။ ၉၆-ရာခိုင္ႏႈန္းေသာလူမ်ားသည္ ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းေၾကာင့္ ႏွလံုးေရာဂါျဖစ္ႏိုင္သည္ကိုလည္း မသိၾက။ ထိုသို႔ မသိၾကျခင္းေၾကာင့္ လူေပါင္းမ်ားစြာသည္ မေသသင့္ဘဲ ေသဆံုးေနၾကရရွာသည္။

     ၂၀၀၂-ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ ၉-ရက္ေန႔ထုတ္ တရုတ္အလုပ္သမား ေန႔စဥ္သတင္းစာအရ တရုတ္ျပည္ တြင္ လူသန္းေပါင္း ၁၃၀-သည္ ေသြးတိုးေရာဂါ ခံစားေနရသည္။ ဤေသြးတိုးေရာဂါရွင္မ်ားမွ ထက္၀က္ ေက်ာ္သည္ မိမိတို႔၌ ေသြးတိုးေရာဂါရွိေနသည္ကို မသိရွာၾကေပ။ ေခတ္သစ္ေဆးပညာရွင္မ်ား၏ သုေတသ နျပဳခ်က္အရ ဦးေႏွာက္ေသြးေၾကာေရာဂါ၊ ႏွလံုးေရာဂါ၊ ေသြးတိုးေရာဂါ၊ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ၊ ကင္ဆာေရာဂါ၊ ေလးဖက္နာေရာဂါ တို႔သည္ ေရာဂါပိုးမႊားေၾကာင့္ ျဖစ္ရသည္မဟုတ္ေပ။ လူသားတို႔၏ က်န္းမာေရးကို ရန္မူေနေသာ အဆိပ္အေတာက္ (Toxin) ေၾကာင့္ ျဖစ္ေၾကာင္းကို တရုတ္ဆရာႀကီး ေဒါက္တာလင္ ကြမ္ခ်န္က ရဲရင့္စြာ ေဖာ္ထုတ္ျပလိုက္သည္။

    အဆိပ္အေတာက္ (Toxin) ဆိုသည္မွာ အမ်ားနားလည္ေနၾကေသာ အဆိပ္မဟုတ္၊ လူတို႔၏ အစားအေသာက္၊ စိတ္ေနစိတ္ထား ပတ္၀န္းက်င္ႏွင့္ အေနအထိုင္တို႔မွ မွားယြင္းေသာအျပဳအမူတို႔ေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာေသာ အဆိပ္အေတာက္ကိုပင္ ဆိုလိုေလသည္။

     ထိုအဆိပ္အေတာက္တို႔ကို ဖယ္ရွားႏိုင္ရန္အတြက္ အခ်က္ႀကီး ၇-ခ်က္ကို တင္ျပထားသည္မွာလည္း စိတ္၀င္စားဖြယ္ေကာင္း၍ သတိျပဳဆင္ျခင္ဖြယ္ျဖစ္သည္။
ထိုအဆိပ္အေတာက္တို႔ ကင္းရွင္းႏိုင္ရန္အတြက္-

(၁) ညစဥ္ ၉-နာရီမွ ၁၁-နာရီအတြင္း အိပ္ရာ၀င္ပါ။ အိပ္ေသာအခါ၌ မီးပိတ္ျပီး အိပ္ပါ။ ၾကံဳေတြ႔ရသ မွ်ေသာ ၀မ္းနည္းဖြယ္၊ ပူေဆြးဖြယ္၊ စိတ္ညစ္ဖြယ္ရာမ်ာအားလံုးကို ေမ့ေဖ်ာက္ထား၍ အိပ္ပါ။

(၂) နံနက္အိပ္ရာမွထေသာအခါ ေနေရာင္ျခည္ေအာက္ရွိ ျမက္ခင္း သို႔မဟုတ္-ေျမ၀ါေပၚတြင္ ဖိနပ္မစီးဘဲ ေျခဗလာျဖင့္ ၁၅-မိနစ္မွ ၃၀-မိနစ္ခန္႔အထိ လမ္းေလွ်ာက္ေပးပါ။ ထိုသို႔ျပဳျခင္းျဖင့္ ခႏၶာကိုယ္မွ လွ်ပ္စစ္ အဖိုဓာတ္မ်ားကို ထုတ္ပယ္ပစ္ႏိုင္ျပီး လွ်ပ္စစ္ဓာတ္မကို ရယူႏိုင္ပါသည္။

(၃) အဆိပ္ကို ခုခံႏိုင္စြမ္းအား တိုးျမႇင့္ေစရန္အတြက္ တေန႔လွ်င္ အႀကိမ္ ၂၀၀-ခန္႔ သိုင္းမတ္ဂလင္း (Thymus gland) ကို အခ်ိန္အခါမေရြး ႏွိပ္နယ္ေပးပါ။ (သိုင္းမတ္ဂလင္းသည္ ရင္ညြန္႔တြင္ ရွိသည္)။

(၄) တေန႔လွ်င္ မက်ိဳခ်က္ေသာ ေရစိမ္း၊ ကလိုရင္းကင္းေသာ ေရေကာင္းေရသန္႔ ၃၀၀၀-မီလီဂရမ္ခန္႔ ေသာက္ပါ။

(၅) တေန႔လွ်င္ အစာသံုးနပ္ စားရာတြင္ ဆန္းဆန္းျပားျပား မဟုတ္ဘဲ လြယ္ကူစြာရႏိုင္သည့္ အာဟာရျဖစ္ေစေသာ အစားအေသာက္မ်ားကို ရႊင္ပ်စြာျဖင့္ မျပဳပါနဲ႔။

(၆) မႏွစ္ျမိဳ႔ဖြယ္ စိတ္ဓာတ္က်ဖြယ္ အေတြးမ်ားကို ဖယ္ရွား၍ မေကာင္းေသာစကားမ်ားကို ေျပာဆိုျခင္းမျပဳပါနဲ႔။

(၇) ေက်းဇူးသိတတ္၍ ေက်းဇူးျပဳသူမ်ား၏ ေက်းဇူးကို ဖြင့္ဟေျပာဆိုပါ။

အကိုး။ ။ အဆိပ္အေတာက္ ကင္းေစေရးႏွင့္ ခႏၶာကိုယ္အရည္အေသြး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲျခင္း
(ေဒါက္တာ လင္ကြမ္ခ်န္ Ph.D၊ ေယးတကၠသိုလ္၊ အေမရိကန္)။

                                                                                           ပါေမာကၡေဒၚခင္ျဖဴ (ျမင္းျခံ)